1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin 5. fıkrası, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan işçiye kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatı alma hakkı tanır. Halk arasında "4500 gün" olarak bilinen bu hak, sigorta başlangıç tarihine göre farklı prim günü eşikleri içerir.
Bu sayfada üç dönemin şart tablosunu, SGK yazısının nasıl alınacağını, yazının tekrar alınıp alınamayacağını ve en sık yapılan usul hatasını bulacaksınız.
Şartlar: sigorta başlangıcına göre tablo
Hak, ilk sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre belirlenir:
- 08.09.1999 öncesi: 15 yıl sigortalılık süresi + 3600 prim günü.
- 09.09.1999 – 30.04.2008 arası: 25 yıl sigortalılık + 4500 prim günü veya süre şartı aranmaksızın 7000 prim günü.
- 01.05.2008 sonrası: başlangıç yılına göre kademeli 4600 günden 5400 güne kadar prim günü (her yıl 100 gün artar; 2016 ve sonrası için 5400 gün).
SGK yazısı nasıl alınır?
Şartları taşıyan işçi önce SGKya başvurarak "kıdem tazminatı alabilir" yazısı temin eder. Kurum sistem üzerinden inceleme yapar ve şartlar sağlanıyorsa yazıyı verir.
Kritik usul kuralı: SGK yazısı işverene sunulmadan iş akdi feshedilmemelidir. Yazıyı almadan istifa dilekçesi veren işçiler en sık bu hataya düşer; yazısız fesihte işveren ödemeyi reddedebilir ve ispat güçleşir.
Yazı, istifa dilekçesiyle birlikte işverene sunulur. İşveren ödemezse arabuluculuk ve ardından iş mahkemesi yoluna başvurulabilir.
SGK yazısı birden fazla alınabilir mi?
Evet. Mevzuatta yazının yalnızca bir defa alınabileceğine dair hüküm bulunmamaktadır.
Mevcut işyerinden yazıyla ayrılıp kıdemini alan işçi, yeni bir işyerinde en az bir yıl çalıştıktan sonra şartları yine taşıyorsa tekrar SGK yazısı alıp tekrar kıdem tazminatı talebiyle ayrılabilir. Hak tek seferlik değildir.
Eksik prim günü nasıl tamamlanır?
Prim günü eksiği olanlar borçlanma yoluyla gün kazanabilir: erkeklerde askerlik borçlanması, kadınlarda doğum borçlanması eksik primleri tamamlamada kullanılabilir.
Borçlanma tutarları ve başvuru, SGKya yapılır; hangi dönemlerin borçlanılabileceği kişisel sigorta geçmişine göre değişir. 5510 m.41 uyarınca askerlik ve doğum borçlanması gibi süreler prim gününe eklenebilir; hangi sürelerin borçlanılabileceği kişisel sigorta geçmişine göre değişir, başvuru SGKya yapılır.
İşsizlik maaşı alınabilir mi?
Hayır. İşsizlik ödeneği için işçinin kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması gerekir. SGK yazısıyla kendi isteğiyle ayrılan işçi işsizlik maaşı alamaz.
Bu ayrım önemlidir: kıdem tazminatı hakkı doğar, ancak işsizlik ödeneği doğmaz. İki hak farklı şartlara bağlıdır.
Hesaplama nasıl yapılır?
Tutar hesabı standart kıdem formülüyle yapılır: giydirilmiş brüt ücret x çalışma yılı, tavan kontrolü ve binde 7,59 damga vergisi. 4500 gün şartı yalnızca hakkın doğumuna ilişkindir; hesap yöntemini değiştirmez.
Hesaplayıcıyla tutarınızı hesaplayabilirsiniz.